Ik loop al een tijdje met deze vraag rond. Voor mijn gevoel zit er namelijk een groot verschil tussen fysieke en digitale boeken.

 

Fysieke boeken worden ook nog veel meer verkocht dan digitale boeken.Ā Het MarktaandeelĀ digitale boeken ligt maar op 9%! Als ik om me heen vraag hoe mensen het liefste lezen zegt het overgrote deel boeken fysiek te willen lezen.

 

Waarom is dat toch? Ik dacht het antwoord te kunnen vinden in het feit dat we gewoon veel meer sensoren gebruiken als we een fysiek boek lezen.

Charles Spence

En wie kan daar beter iets over zeggen dan Charles Spence, een wereldberoemde experimentele psycholoog die zich specialiseert in het onderzoek naar de interactie van onze verschillende sensoren. Zijn onderzoek werpt een nieuw licht op de invloed van zicht, aanraking en geluid op onze ervaring van smaak.

Zijn bekendste experiment onderzocht de impact van geluid, het knapperige geluid, op de smaakbeleving van chips. Dit experiment, dat bekend werd als het “sonic experiment”, werd zelfs bekroond met de prestigieuze Ig Nobelprijs. De bevindingen van Spence en zijn team toonden aan dat het geluid dat ontstaat wanneer je in een Pringles-chip bijt, van invloed is op hoe vers we de chips waarnemen.

Opmerkelijk genoeg verhoogde een luider en knapperiger geluid de perceptie van versheid met maar liefst 15%. Maar waarom denk je eigenlijk dat chips altijd in luidruchtige verpakkingen worden verkocht? Het blijkt dat onderzoek heeft aangetoond dat het gebruik van luide verpakkingen de ervaring van knapperigheid versterkt. Ik vind dit dus echt fascinerend!

Multisensorische ervaring van een boek

Tot mijn vreugde vond ik een wetenschappelijk artikel van Charles Spence over onze sensoren tijdens het lezen van boeken. Ik weet niet of ik alles even serieus moet nemen uit dit artikel, maar interessant is het wel, zeker de conclusie.
Redenen die worden aangegeven om een fysiek boek te kopen in plaats van een digitaal boek:

  • het nostalgische en emotionele karakter van een fysiek boek (Ruecker, 2002, 2006)
  • Een fysiek boek koop je juist om te disconnecten van de online wereld (Bridge, 2017)
  • Het blauwe licht van een digitale reader zou je langer wakker houden (Chang et al 2015) Al moesten de deelnemers aan dit onderzoek 4 uur achter elkaar lezen voor het slapen gaan met de helderheid maximaal.

De verschillende sensoren en hoe je ze gebruikt bij het lezen van een boek:

Visueel
Don’t judge a book by it’s cover they say. Maar we doen het dus blijkbaar wel. Kleur, symbolen en het lettertype beĆÆnvloeden onze ideeĆ«n van een boek. Het lettertype van het boek zelf bepaald ook veel over hoe we over een boek denken. Een fysiek boek ziet er blijkbaar beter uit als je een Serif font gebruikt.
Geur
Tsjah die geur van een nieuw boek he! Of juist die van een oud boek, in het artikel van Spence staan meerdere voorbeelden van hoe dit zou ruiken. “Ancient Egypt”, “Cocoa, wood, rusks”, ā€œCocoa, wood, rusks”. Hoe deze geuren onze boek experience veranderen is niet duidelijk.
Tast
Het gevoel dat we iets zwaars in onze handen hebben associĆ«ren we met kwaliteit en kostbaarheid, net zoals de dikheid van het papier van het boek. Het gewicht van fysieke boeken te voelen lijkt erg belangrijk wat kan wijzen op het feit dat er een proprioceptieve/kinesthetische component is bij het leesproces. Daarnaast is er ook veel bewijs dat tactiele informatie het koopproces kan beĆÆnvloeden.
Geluid
Het omslaan van de bladzijdes, een nieuw boek knispert heel anders dan een al gebruikt boek. Het geluid van de ruimte waarin je een boek leest zijn ook extra sensorische cue’s. In de lockdown zijn er zelfs soundscapes gemaakt van deĀ bibliotheek van Oxford.
Smaak
Kijk, persoonlijk vind ik deze een beetje ver gaan, maar voor de volledigheid: er zijn dus voorbeelden van mensen die boeken likken… Ik kan me dan weer wel voorstellen dat je de smaak meekrijgt doordat je eerst je vingers likt voordat je een bladzijde omslaat. Maar geen onderzoek hierover (wat ik wel snap).

Buiten deze directe sensorische connecties met het boek, zijn er ook nog indirecte.

  • wat denk je van het zien dat iemand anders een boek leest? Regelmatig raak ik met iemand in gesprek over een boek als diegene ziet welk boek ik aan het lezen ben. Zo leuk! Okay, soms ook niet (Laat me lezen!!), maar meestal brengt het me een perspectief die ik anders niet had gekend.
  • Het doorgeven van een boek omdat je hem uit hebt. Tsjah, dat gaat ook niet met een ebook.
  • Mooie instagramwaardige fotos maken van je boek. Oke, geintje. Maar er zijn behoorlijk wat accounts die er enorm populair mee zijn geworden! En op tiktok worden ook weer volop boeken aangeprezen. Kijk maar eens naar de hashtags # boektok

Onthouden we ook minder informatie door een vermindering van sensorische beleving?

Uit het artikel van Spence:
Over het algemeen lijkt er overeenstemming te zijn over een bescheiden, zij het subtiel, effect van het leesformaat op verschillende uitkomstmaten (zie ook Walsh, 2016, voor een overzicht).

 

En tsjah, dit kun je op 2 manieren interpreteren. Het maakt dus niet zo veel uit – OF – er is dus een verschil!

 

Het verschil is dus klein. Ik denk dat de visuele en tactiele informatie van een boek wel degelijk ons lees proces beĆÆnvloeden. Die informatie in nu nog zeer beperkt bij een ebook. Maar ik denk ook dat er door een boek digitaal uit te brengen er echt veel meer mogelijkheden zijn! Wat denk je van het combineren van luisterboeken en eboeken. Het direct interacteren met je aantekeningen. Het toevoegen van allerlei andere visuele cue’s.

 

Ik zou hier dus wel een boek over kunnen schrijven. En dan in zo’n manier dat het een beleving wordt, want luisterboeken van tegenwoordig zijn ook alleen maar de uitgesproken tekst. Waarom worden er niet veel meer bronnen met elkaar gecombineerd, lijkt me fantastisch! (Maar even serieus, mocht je een uitgever zijn die hierin interesse heeft, neem even contact op!).

In de komende Masterclass Feelfirst Kennismanagement ga ik in op nog meer van dit soort manieren om met onze kennis om te gaan. Hoe kun je in het geval van eboeken lezen toch meerdere sensoren prikkelen, en een boek beleven in plaats van enkel lezen, je eigen gedachtes combineren met de highlights uit het boek om zo ook daadwerkelijk wat te doen met hetgene wat je gelezen hebt.

 

Lijkt dat je interessant? De Masterclass Feelfirst Kennis Management is al geweest maar je kunt hem terug kriterug kijken via deze link:Ā 

https://mindyourtech.nl/feelfirst-kennismanagement/

als je jouw email adres daar achter laat krijg je de Masterclass in je mailbox!

 

De breinpaleis cursus

Je kunt ook meedoen aan de online cursus Bouw een Breinpaleis.Ā Ik heb gemerkt dat het fijn is om op je eigen snelheid dat te doen. Dat kun je doen in de online omgeving waar allerlei video’s voor je klaar staan om de basis van jouw Breinpaleis neer te zetten.
Daarna volgt een Q&A sessie om te zorgen dat jij jouw Breinpaleis zo kunt maken dat het echt bij je past. We zullen elkaar inspireren met ideeƫn voor jouw Breinpaleis en ik zal je helpen om deze verder vorm te geven.